Duurzame mestverwerking, Noodzaak

Dierlijke mest is op dit moment vaak alleen van positieve waarde als deze direct bruikbaar is op het eigen bedrijf. Afzet van dierlijke mest leidt voor veehouders in bijna alle gevallen tot hoge kosten. De mest uit overschotgebieden als de Kempen moet worden getransporteerd naar gebruiksgebieden. De hiermee gepaard gaande logistiek en daaraan gekoppelde mesthandel leidt tot hoge afzetkosten. Bovendien heeft deze logistieke oplossing een eindig karakter door de hoge fosfaat- en nitraatbelasting. Dit is een gevolg van het overschot aan mineralen op de Nederlandse mestmarkt waardoor de oppervlakte aan beschikbaar land om de mest uit te rijden snel te klein wordt. De veehouderij sectoren zoeken naar oplossingen om de mineralenkringloop duurzaam te sluiten. De overheid heeft beleid ontwikkeld waarmee in de komende jaren een evenwicht moet ontstaan tussen aan- en afvoer van mineralen op de Nederlandse bodem. Door geleidelijke aanscherping van de gebruiksnormen wordt in 2015 een jaarlijks niet plaatsbaar mestoverschot verwacht van vele miljoenen kilo's. Deze hoeveelheid dient een weg te vinden buiten de Nederlandse landbouw, als waardevol product, of via export naar het buitenland.

Visie "Toekomstig mestbeleid", Ministerie van Economische zaken, Landbouw en Innovatie 28 september 2011.

Het mestoverschot in Nederland zorgt voor een negatieve waarde van dierlijke mest en vormt een prikkel voor onverantwoord gebruik ervan. Dit bemoeilijkt het bereiken van de milieudoelen, legt een grote druk op de overheid en het voldoen aan de Europese verplichtingen. Het huidige stelsel van dierproductierechten beperkt het ondernemerschap en de ontwikkeling van de veehouderij. Wij verwachten dat op de lange termijn, ongeveer halverwege het volgende decennium, de situatie heel anders zal zijn, en de vraag naar meststoffen zal stijgen. Tegen deze achtergrond staan wij voor de opgave om de transitie van mestoverschot naar meer krapte op de mestmarkt op een goede manier te laten plaatsvinden, zodat mest niet als een afvalproduct maar als een nuttige grondstof wordt aangewend... "

De noodzaak om te komen tot duurzame mestverwerkinginitiatieven is groot. Door de jaren heen zijn al diverse initiatieven ontwikkeld. Geen van deze initiatieven heeft geleid tot een haalbare, betaalbare of toekomstvaste oplossing om uiteenlopende redenen:

• Toegevoegde chemicaliën 'vernietigen' mestwaarde producten (gebonden fosfaten)
• Korte levensduur gebruikte membramen bij filtratie door hoge belasting
• Groot volume co-producten nodig voor verwerking o.a. bij mestvergisting
• Eindproducten, zoals vloeistoffen met ammonium, organische stoffen en zouten, conflicteren met EU regelgeving
• Groot gewicht en volume van de eindproducten na verwerking  

De tijd van vrijblijvendheid bij mestverwerking is over. In de visie 'Toekomstig Mestbeleid' van het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (28 september 2011) wordt gesteld dat veehouders met onvoldoende eigen grond in gebruik, ongeacht het soort vee dat zij houden, initiatief zullen moeten ondernemen om vooraf hun mest productie te verantwoorden. Zo wordt gesteld dat mest waarvoor geen verantwoorde afzet wordt gevonden, in de nabije toekomst niet geproduceerd mag worden. Het nieuwe stelsel voor duurzaam evenwicht tussen mestproductie en -afzet zal zorg moeten dragen voor een structurele en verplichte aanvoer van mest naar mestverwerkingsinstallaties, waardoor de milieudruk van mest op landbouwgrond wordt verlaagd en dierlijke mest wordt bewerkt tot hoogwaardiger producten. Met deze verplichting wil het kabinet het van de grond komen van duurzame mestverwerking in Nederland en innovaties op dit vlak bevorderen.

Reeds eerder is gesteld dat vanaf 2013 veehouderijen met een overschot in Regio Zuid 5% van de drijfmest moeten gaan verwerken. Dit percentage te verwerken mest loopt op tot het einddoel in 2020 van 40%. Om tegemoet te kunnen komen aan de landelijke norm, ontstaat de noodzaak om te zoeken naar een betaalbaar en duurzaam mestverwerkingsproces. Het ontwikkelen van een dergelijk initiatief is van cruciaal belang voor de gehele sector en vraagt daarom om een gezamenlijke aanpak van de mestproducenten.